Dirk Peeters

Net voor de vakantie diende ik samen met Hermes Sanctorum een resolutie in om de honingbij beter te ondersteunen en beschermen. Knack brengt er vandaag een stukje over.

Eind augustus zijn de bijenhouders al druk in de weer om hun bijen klaar te maken voor de winter. Dat vereist de nodige zorg want parasieten, insecticiden en de veranderende klimaatomstandigheden maken het voor bijen de laatste jaren steeds moeilijker om te overleven. Daarom diende ik samen met Hermes Sanctorum een voorstel tot resolutie in met maatregelen om de bijen te ondersteunen.

In de tuinbouw nemen bijen gemiddeld 80 procent van de bestuiving voor hun rekening. Het werk dat de Belgische bijen verrichten vertegenwoordigt zo een economische waarde van 343 miljoen euro, of 10 procent van de toegevoegde waarde in de landbouwsector. Momenteel loopt aan de UGent een project waarin Afrikaanse ngo-medewerkers in de imkerij worden ingewijd. De jaaropbrengst van één bijenkolonie komt overeen met het maandloon van een arbeider in een ontwikkelingsland. Daarnaast zijn bijen ook onmisbaar voor de biodiversiteit in het algemeen.

De laatste jaren hebben bijen het echter steeds moeilijker om te overleven. Een bijensterfte van 10 procent wordt als normaal beschouwd. Maar volgens de ‘Monitor Bijensterfte 2010’ overleefde in Vlaanderen 26 procent van de bijen de winter niet. In 19 gemeenten werden zelfs meer dan 50 procent dode bijenvolken geteld. Dit fenomeen, ook de ‘bijenverdwijnziekte’ genoemd, wordt sinds 2003 wereldwijd vastgesteld.

Wetenschappers zien drie grote oorzaken voor die uitzonderlijke sterfte.
• Een eerste is de varroamijt, een parasiet die de bijen verzwakt, zodat ze gevoeliger worden voor ziekten.
• De afnemende biodiversiteit is een tweede factor die tot gevolg heeft dat bijen steeds minder kwaliteitsvol stuifmeel vinden.
• Het toenemende gebruik van insecticiden op basis van neonicotinoïden zoals imidacloprid is een derde oorzaak. Bijen gaan van dergelijke insecticiden niet meteen dood, maar ondermeer hun oriëntatievermogen en hun voedselopname worden er door verstoord. Vier jaar geleden stelde het Milieurapport van de VMM al vast dat voor de periode 1992-2005 “de stijgingen en dalingen [in de bijenpopulatie] overeenkomen met de variaties in de verkoopscijfers van lindaan, chloorpicrine, methylbromide en imidacloprid in die periode.”

Bijen zijn essentieel voor de biodiversiteit en de landbouw: ze verdienen meer ondersteuning dan nu het geval is. In de resolutie die de Groen!-fractie daarom indiende, pleiten we ervoor om meer te investeren in de omkadering van onze imkers. Specifiek opgeleide Mina-werkers moeten zorgen voor een professionalisering en extra ondersteuning van de sector die vooral uit hobby-imkers bestaat. Voor de bestrijding van de varroa-mijt zijn er een aantal milieuvriendelijke biochemische oplossingen, zoals oxaalzuur, die momenteel nog niet officieel gebruikt mogen worden, omdat de producten niet erkend zijn. Anderzijds vragen we dat ook de landbouw bij-vriendelijker wordt. Zo moet het gebruik van neonicotinoïden verboden worden en willen we landbouwers stimuleren om af te stappen van monoculturen. Hectares aan akkers vol mais, dat is voor een bij het equivalent van een woestijn, daar kan ze nauwelijks wat bruikbaar stuifmeel afhalen.

Bijensterfte in Vlaanderen (bron: Informatiecentrum Bijenteelt)